Miejski hałas obejmuje trzy główne kategorie źródeł: komunikacyjne (ruch drogowy, kolejowy, lotniczy), przemysłowe oraz behawioralno-komunalne, związane z codzienną aktywnością mieszkańców. Jak wskazuje Patrycja Chacińska, kierownik Laboratorium Akustyki Środowiska w Instytucie Ochrony Środowiska, najlepiej uregulowany prawnie jest hałas przemysłowy, co ogranicza jego zasięg poprzez kary finansowe i nakazy redukcji dźwięku wydawanego np. przez osiedlowe wentylatory. Z kolei tymczasowe źródła, jak remonty czy imprezy plenerowe, reguluje się m.in. poprzez ograniczenia czasowe prac. Ekspertka zwraca przy tym uwagę na udostępniane w internecie strategiczne mapy hałasu, które powstają dla miast powyżej 100 tysięcy mieszkańców i pozwalają sprawdzić poziom uciążliwości w danym rejonie.
Stopień uciążliwości dźwięków zależy w dużej mierze od ich natężenia oraz specyfiki. Wśród źródeł transportowych za najbardziej dokuczliwy uznaje się hałas lotniczy, podczas gdy ruch kolejowy (poniżej prędkości 250 km/h) bywa odbierany łagodniej. W komunikacji drogowej problem stanowią silniki Diesla oraz motocykle, zaś wymiana floty na autobusy elektryczne redukuje natężenie dźwięku, choć nie eliminuje go całkowicie z powodu szumu toczenia opon. Patrycja Chacińska krytycznie ocenia również trend deweloperski polegający na budowaniu osiedli w bezpośrednim sąsiedztwie głównych arterii komunikacyjnych i obszarów przemysłowych, co naraża mieszkańców na stały i nieunikniony hałas.
Za najtrudniejsze do zniesienia dla ludzkiego słuchu specjalistka uznaje dźwięki impulsowe – takie jak trzaskanie drzwiami, strzały, petardy sylwestrowe, dzwony kościelne czy szczekanie psa – do których ludzkie ucho nie potrafi się zaadaptować. Podobnie negatywny wpływ ma hałas tonalny z wybijającą się jedną częstotliwością, który przeszkadza nawet przy niskim natężeniu.
W ocenie ekspertki z IOŚ ogólny poziom hałasu w miastach nie wynika bezpośrednio z samej ich wielkości, lecz z gęstości zaludnienia oraz kultury i sposobu funkcjonowania danej przestrzeni. Znaczenie ma na przykład organizacja gastronomii – ograniczenie głośnej muzyki i przeniesienie nocnego życia z ogródków do wnętrz budynków znacząco obniża poziom hałasu. Jako przykład sprawnych mechanizmów prawnych Patrycja Chacińska przywołuje Madryt, gdzie przekroczenie norm decybelowych podczas koncertu skutkowało jego natychmiastowym przerwaniem, co na tle polskich realiów pozostaje wciąż rzadkością.
(za: Nauka w Polsce/PAP; fot. mauro mora/ Unsplash)